ในปัจจุบันระบบการคัดเลือก (เช่น TCAS) เปิดโอกาสให้ทุกสายการเรียนที่มีหน่วยกิตวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ครบตามเกณฑ์สามารถสมัครได้ครับ แต่การสอบเข้าคณะทันตแพทย์จะเน้นคะแนนวิชาแกนหลักอย่าง ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา ภาษาอังกฤษ และคณิตศาสตร์ เป็นสำคัญ รวมถึงการสอบวัดความถนัดทางวิชาชีพทันตแพทย์ (TPAT1) น้องๆ จึงควรเน้นทำโจทย์วิชาสายวิทย์-คณิตให้แม่นยำ ควบคู่ไปกับการฝึกทำข้อสอบจริยธรรมและการคิดวิเคราะห์เชื่อมโยงครับ

เรียนรอดและเป็นหมอฟันที่ดีได้แน่นอนครับ เพราะทักษะความมือนิ่งและการขึ้นรูปชิ้นงาน (Manual Dexterity) เป็นสิ่งที่จะได้รับการฝึกฝนและเคี่ยวกรำอย่างหนักในห้องปฏิบัติการ (Lab) ตั้งแต่ปี 2 และปี 3 ครับ คณะทันตแพทย์ไม่ได้ต้องการช่างศิลปะระดับโลก แต่ต้องการคนที่อดทน ละเอียด มีสมาธิ และพร้อมที่จะฝึกซ้ำๆ จนเกิดความชำนาญ (Muscle Memory) เพื่อส่งมอบการรักษาที่แม่นยำให้กับคนไข้ครับ

ชีวิต 6 ปีแบ่งเป็น 3 ช่วงหลักๆ ครับ ปี 1 เรียนวิชาพื้นฐานทั่วไปและวิทย์พื้นฐาน (ชิลสุด) ปี 2-3 (Pre-clinic) เรียนวิชาแพทย์พื้นฐาน เช่น กายวิภาคศาสตร์ (ผ่าอาจารย์ใหญ่) และเริ่มเข้าแล็บกรอฟัน ดัดลวด ผ่าฟันบนโมเดล (ช่วงนี้แล็บเดือดมาก) และ ปี 4-6 (Clinic) คือการลงสนามจริงตรวจและรักษาคนไข้จริงภายใต้การควบคุมอย่างใกล้ชิดของอาจารย์หมอครับ ส่วนปีที่โหดและท้าทายที่สุดมักจะเป็น ปี 4 เพราะต้องปรับตัวจากการทำฟันปลอมบนหุ่นจำลองมาสู่การบริหารความรู้สึกและความคาดหวังของคนไข้จริงในคลินิกคณะครับ

ผ่าและศึกษาอย่างละเอียดไม่แพ้กันเลยครับ ในช่วงปี 2 เด็กทันตแพทย์จะต้องเรียนวิชามหกายวิภาคศาสตร์ (Gross Anatomy) โดยศึกษาโครงสร้างร่างกายมนุษย์ทั้งหมดจากร่างอาจารย์ใหญ่ แต่จะเน้นการผ่าและทำความเข้าใจเชิงลึกเป็นพิเศษในส่วนของ "ศีรษะและลำคอ" (Head & Neck) รวมถึงระบบเส้นประสาทสมองคู่ต่างๆ และกล้ามเนื้อการบดเคี้ยว เพื่อเป็นรากฐานในการฉีดยาชา ผ่าตัดช่องปาก และรักษารากฟันได้อย่างปลอดภัยในอนาคตครับ

ในห้องแล็บ Pre-clinic น้องๆ จะต้องฝึกฝนงานฝีมือทางทันตกรรมที่ละเอียดอ่อนมากครับ ตั้งแต่การแกะสลักฟันจากก้อนขี้ผึ้ง (Wax Carving) ให้เหมือนฟันจริงระดับมิลเมตรรวมถึงแต่งร่องฟันให้เป๊ะ, การฝึกกรอฟันบนหุ่นจำลองหัวคน (Phantom Head), ไปจนถึงการหัดต้มและขึ้นรูปฐานฟันปลอมพลาสติกด้วยตัวเอง สาเหตุที่นอนน้อยเพราะงานแล็บต้องอาศัยความประณีตสูงมาก ชิ้นงานหลุดเกณฑ์นิดเดียวอาจต้องทุบทำใหม่ (Remake) รุ่นพี่จึงต้องใช้เวลาหลังเลิกเรียนอยู่ในห้องแล็บจนดึกดื่นเพื่อส่งงานให้ทันกำหนดครับ

จริงในหลายๆ มหาวิทยาลัยครับ แม้ทางคณะจะมีระบบคัดกรองคนไข้ส่วนกลางให้ระดับหนึ่ง แต่เพื่อที่จะเก็บ "โควตาหัตถการ" (Requirement) ให้ครบสำหรับการเรียนจบ เช่น ต้องอุดฟันกี่ซี่ ทำฟันปลอมกี่ชุด รักษารากฟันกี่เคส นักศึกษาทันตแพทย์จึงมักจะต้องชวนเพื่อน ญาติพี่น้อง หรือประชาสัมพันธ์หาคนไข้ที่มีรอยโรคตรงกับงานที่เรียนเข้ามาทำการรักษา ซึ่งข้อดีคือทำให้น้องๆ ได้ฝึกทักษะการสื่อสาร การตลาด และการบริหารจัดการนัดหมายคนไข้ไปในตัวตั้งแต่ยังเรียนไม่จบครับ

หลังจากจบการศึกษาและสอบผ่านใบอนุญาตประกอบวิชาชีพทันตกรรมแล้ว ทันตแพทย์จบใหม่ส่วนใหญ่จะต้องเข้าระบบจับสลากเพื่อไป "ชดใช้ทุนในโรงพยาบาลรัฐหรือสาธารณสุขจังหวัด" เป็นเวลา 3 ปี ครับ (สามารถเลือกใช้ทุนในคณะหรือหน่วยงานราชการอื่นได้ตามโควตา) หากคนไหนมีความจำเป็นและไม่ต้องการเข้าสู่ระบบชดใช้ทุนรัฐบาล ก็สามารถเลือกที่จะ "จ่ายเงินค่าปรับชดเชยตามสัญญา" (จับสลากจ่ายทุน) แล้วออกไปทำงานในโรงพยาบาลเอกชนหรือคลินิกได้ทันทีครับ

หลังจากจบ 6 ปีและทำงานทั่วไปไประยะหนึ่งแล้ว สามารถเลือกเรียนต่อหลักสูตรเฉพาะทาง (Residency/Master Degree) ได้ครับ โดยใช้เวลาเรียนเพิ่มเติมอีก 2 ถึง 3 ปี ขึ้นอยู่กับสาขา สาขายอดนิยม ได้แก่ ทันตกรรมประดิษฐ์ (Prosthodontics - ผู้เชี่ยวชาญด้านฟันปลอม/รากเทียม แบบคุณหมอสุนิสา), ทันตกรรมจัดฟัน (Orthodontics), ศัลยศาสตร์ช่องปาก (Oral Surgery), และรักษารากฟัน (Endodontics) การเรียนเฉพาะทางจะช่วยยกระดับความรู้ความเชี่ยวชาญเพื่อรองรับเคสที่ยากและซับซ้อนได้อย่างมืออาชีพครับ

ค่าเทอมของมหาวิทยาลัยรัฐบาลในปัจจุบันจะอยู่ที่ประมาณหลักหมื่นกลางๆ ถึงหลักแสนต้นๆ ต่อเทอม (ขึ้นอยู่กับหลักสูตรและสถาบัน) ส่วนมหาวิทยาลัยเอกชนจะสูงกว่าพอสมควรครับ สิ่งที่ต้องเตรียมใจคือ "ค่าอุปกรณ์แล็บและเครื่องมือส่วนตัว" เช่น ชุดหัวกรอฟันความเร็วสูง (Handpiece), โมเดลฟันสำหรับฝึกฝน, และวัสดุอุดฟันบางประเภท ซึ่งเป็นเครื่องมือส่วนตัวที่ต้องใช้ยาวไปจนถึงขึ้นคลินิก อย่างไรก็ตาม หลายสถาบันมีทุนการศึกษาและกองทุนกู้ยืม (กยศ.) คอยซัพพอร์ตเพื่อให้น้องๆ ทุกคนเข้าถึงโอกาสการเรียนได้อย่างเท่าเทียมครับ

คุณสมบัติที่สำคัญที่สุดคือ "ความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) และทักษะการสื่อสาร" ครับ คนไข้ที่เดินเข้ามาในคลินิกส่วนใหญ่มีความกลัวและเจ็บปวด หมอฟันที่เก่งแต่ทฤษฎีแต่ไม่ฟังเสียงคนไข้ จะไม่สามารถสร้างความเชื่อใจได้ ทันตแพทย์ที่ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน (เช่น ทีมแพทย์ที่คลินิกหมอสุนิสาทันตะประดิษฐ์ นครพนม) คือผู้ที่สามารถอธิบายแผนการรักษาที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่าย ยึดประโยชน์และความปลอดภัยของคนไข้เป็นที่ตั้ง และใช้ทักษะ Martech หรือระบบสมาชิก (Subscription) มาช่วยให้คนไข้เข้าถึงการรักษาพรีเมียมได้อย่างคุ้มค่าและต่อเนื่องครับ